Czy musimy odpowiadać za długi naszych rodziców?

01.11.2018

Niejednokrotnie zdarza się, iż osoby starsze, zwłaszcza na emeryturze, zadłużają się ponad miarę swoich możliwości. Niejednokrotnie jest to brak świadomości lub uleganie wpływom elokwentnych pracowników firm sprzedażowych i pożyczkowych. Niemniej, zazwyczaj dowiadujemy się o ciężkim położeniu finansowym rodziców dopiero w momencie gdy w sprawę zaangażowany jest komornik, a w szafce czy kredensie leży stos wezwań do zapłaty. Pojawia się wtedy pytanie - czy jesteśmy odpowiedzialni za długi naszych rodziców? Oczywistym jest, że czujemy się w obowiązku pomóc naszym bliskim w ich trudnym położeniu, ale jak to wygląda od strony prawnej?

Otóż co do zasady jako dzieci nie jesteśmy odpowiedzialni za długi naszych rodziców. Skąd jednak to enigmatycznie stwierdzenie „co do zasady”? Co do zasady, gdyż od niej ustawodawca przewiduje wyjątki.

Pierwszym z nich jest sytuacja, gdy jesteśmy poręczycielami/żyrantami. W tym przypadku zastosowanie znajdzie art. 876 § 1 kodeksu cywilnego, zgodnie z którym „przez umowę poręczenia poręczyciel zobowiązuje się względem wierzyciela wykonać zobowiązanie na wypadek, gdyby dłużnik zobowiązania nie wykonał”. Z czym się to wiąże? Z tym, że jeśli nasi rodzice nie spłacają swojego zadłużenia to wierzyciel zapuka do nas. Warto jednak pamiętać, iż w takiej sytuacji przysługują nam wszystkie uprawnienia takie jak dłużnikowi – zatem możemy podnieść przykładowo zarzut przedawnienia.

Drugim wyjątkiem jest sytuacja, gdy zamieszkujemy wraz z zadłużonymi rodzicami, a dług dotyczy opłat bezpośrednio związanych z zajmowanym lokalem.

Kolejną sytuacją, przy której należy zwrócić szczególną uwagę na potencjalne zadłużenie rodziców jest przyjmowanie spadku. Jeśli bowiem przyjmiemy spadek wprost, a okaże się że rodzice byli zadłużeni to my wchodzimy jako spadkobiercy na ich miejsce i stajemy się dłużnikami. Dlatego w razie śmierci bliskich najbezpieczniejszą opcją jest przyjecie spadku z dobrodziejstwem inwentarza, co oznacza że odpowiadamy za długi tylko do wartości czynnej spadku. Bądź jeśli mamy świadomość, że dobra pozostawione przez zmarłego nie są duże, za to zadłużenie znaczne – możemy spadek odrzucić. Jeśli podejmiemy taką decyzję, a sami mamy dzieci należy pamiętać, że one są następne w kolejności dziedziczenia ustawowego, zatem one także powinny spadek odrzucić (lub my w ich imieniu, jeśli nie są pełnoletnie).

Podstawa prawna:

Ustawa z dnia 23 kwietnia 1964 r. - Kodeks cywilny